شپشک استرالیایی یکی از آفات مهم باغ های مرکبات در استان مازندران و شرق گیلان است. جهت بررسی زیست شناسی و تغییرات جمعیت آفت در غرب استان مازندران، تعداد 10 درخت پرتقال تامپسون ناول، Citrus sinensis L. به طور تصادفی انتخاب گردید. هر ده روز یکبار از هر درخت سه سرشاخه به طول 10 سانتی متر جدا و مراحل مختلف آفت در آزمایشگاه به تفکیک شمارش شد. نتایج مشخص نمود که شپشک در غرب مازندران دو تا سه نسل در سال دارد. در دو سال اول بررسی تغییرات جمعیت شپشک، در نسل اول پوره های سن یک از اوایل خرداد ماه ظاهر شده و در اواسط تیرماه به اوج جمعیت خود رسیدند، اما در سال سوم این اوج جمعیت پوره سن اول در اواخر خرداد ماه مشاهده شد. در سال های 1382 و 1383، نسل دوم پوره های سن یک در اوایل شهریور ماه ظاهر شده و در اوایل مهر ماه به اوج خود رسید، اما نظر به سه نسلی بودن شپشک در سال 1384، اوج جمعیت نسل دوم و سوم پوره سن اول در اواخر مرداد و اواسط مهر ماه مشاهده شد. میانگین زادآوری آفت 108±645 تخم تعیین گردید. مدت زمان مرحله تفریخ تخم، 2±12 روز و طول دوره رشدی پوره های سن اول و دوم در شرایط طبیعی به ترتیب 4±17 و 3±20 روز تعیین شد. این شپشک به صورت پوره های سن دو، پوره های سن سوم و یا حشرات ماده کامل در سطح زیرین برگ ها زمستان گذرانی می کند. کفشدوزک استرالیایی Rodalia cardinalis Mulsant به عنوان شکارگر این شپشک بطور پراکنده در باغ های مرکبات، به ویژه باغ هایی که سمپاشی نمی شوند، حضور فعال دارد.

شپشک استرالیایی Icerya purchasi Mask. حشره ای پلی فاژ، با انتشار جهانی و از مخرب ترین آفات مرکبات است که علاوه بر انواع مرکبات به بیش از دویست گونه گیاهی حمله می کند. زیست شناسی این حشره درشرایط آزمایشگاهی در داخل انکوباتور در سه دمای 1±17، 1±27، 1±40 درجه سانتی گراد، رطوبت نسبی 5±65 درصد و 14 به 10 ساعت (روشنایی به تاریکی) بررسی شد. در دمای 1±17 درجه سانتی گراد میانگی طول دوره پورگی، دوره زنده مانی بالغ و طول مدت یک نسل حشره ماده به ترتیب 3.83±85.8، 3.53±74.9 و 7.63±173.6 روز تعیین شد. در دمای 1±27 درجه سانتی گراد این مقادیر به ترتیب 4.40±62.6، 4.59±72.6 و 9.26±144.1 بود. میانگین طول دوره شفیرگی و طول مدت یک نسل حشره نر در دمای 1±27 درجه سانتی گراد به ترتیب 0.78±16.1 و 1.30±59.4 روز محاسبه شد. در شرایط طبیعی، از پانزدهم تیرماه 1382 نمونه برداری از یک باغ 3 هکتاری به مدت 14 ماه در شرف آباد دزفول انجام گرفت. بدین منظور 5 اصله درخت پرتقال سیاورز به طور تصادفی در این باغ انتخاب و هر 10 روز یکبار از چهارجهت جغرافیایی و نیز داخل تاج درختان در سه ارتفاع مختلف در مجموع 75 سرشاخه 15 سانتی متری به طور تصادفی قطع و مراحل مختلف سنی آفت روی آنها شمارش و به تفکیک ثبت گردید. نتایج 14 ماه بررسی زیست شناسی شپشک استرالیایی نشان داد که این آفت در دزفول دارای 3 نسل بهاره، تابستانه و نسل سوم زمستان گذران می باشد. نسل سوم از پاییز شروع شده و تکمیل آن تا 6 ماه به طول می انجامد. زمستان گذرانی آفت به صورت مراحل مختلف سنی روی میزبان های مختلف می باشد و سن دوم پورگی بیشترین جمعیت زمستان گذرانی را تشکیل می دهد. این شپشک در خوزستان علاوه بر ارقام مختلف مرکبات به 41 گونه متعلق به 22 خانواده مختلف از گیاهان حمله می کند.

میزان واکنش پوره های سن اول، دوم و حشرات بالغ شپشک استرالیایی Icerya purchasi (Maskell) و محاسبه LC50 و LC90 با استفاده از روش زیست سنجی در شرایط آزمایشگاهی درجه حرارت 25±4 °C، رطوبت نسبی 75±5% درصد و دور نوری 12 ساعت روشنایی و تاریکی برای روغن معدنی و قارچ حشره خوار Beauveria bassiana bals. مورد بررسی قرار گرفت. در این بررسی 9 غلظت متفاوت روغن معدنی، 10 غلظت متفاوت B.bassiana و 11 غلظت متفاوت از ترکیب روغن معدنی و B. bassiana انتخاب، و سپس روی 36 نهال پرتقال (رقم تامسون ناول، پایه نارنج) که بر روی هر کدام بطور متوسط 50 شپشک استرالیایی مستقر شده بودند آزمایش شد. تجزیه و تحلیل داده ها و محاسبات اولیه با استفاده از پروبیت و برنامه کامپیوتری P/PROBAN صورت گرفت. براساس نتایج آزمایشگاهی و محاسبات انجام شده روغن معدنی به تنهایی و با غلظت 1.3 و 4.8 درصد در آب به ترتیب موجب مهار جمعیت پوره ها و حشرات بالغ شپشک استرالیایی گردید. تاثیر 500 میلی لیتر روغن معدنی دریکصد لیتر آب به همراه 11.08×1011 conidia/ 3400ml از B.bassoama روی پوره های شپشک استرالیایی برابر با 2.99×1011conidia/ 1300ml از B.bassiana در یکصد لیتر آب اما با سه مرحله تیمار به فاصله 5 روز بود که سبب مهار کامل پوره ها شد.یک لیتر روغن معدنی در یکصد لیتر آب به همراه 13.43×1011conidia/ 3900ml از B.bassiana و همچنین غلظت 5.98×1011conidia/ 1800ml از B.bassiana به تنهایی اما با سه بار تیمار به فاصله 5 روز موجب مهار حشرات بالغ شپشک استرالیایی شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

شپشک استرالیایی I. purchasi حشره ای با انتشار جهانی و پلی فاژ که علاوه بر مرکبات به عده زیادی از گیاهان حمله می کند. زیست شناسی و تغییرات جمعیت شپشک استرالیایی طی سه سال (1384-1382) مورد مطالعه قرار گرفت نمونه برداری ها از دو باغ مرکبات (مهدشت بالا و مهدشت پائین ساری) انجام گرفت و از هرباغ 10 درخت و از هردرخت 3 شاخه آلوده به طول 10 سانتی متر جدا و تعداد پوره ها و حشرات کامل شمارش شد. مطالعات نشان داد که تمام مراحل رشدی آفت به ویژه پوره های سن 2 در زمستان مشاهده می شوند‍. این حشره 3 نسل در سال دارد. تخم ها درون کیسه تخم و بیشتر روی سرشاخه ها مشاهده می شوند. میانگین تعداد تخم های موجود در هر توده تخم 295.7 عدد می باشد. چرخه زیستی آفت در شرایط (دما 21.7 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 74.7 درصد و 10 ساعت روشنایی در روز و دوره نوری 10L: 14D) مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج بدست آمده طول دوره جنینی آفت 9.1 روز و متوسط طول دوره های پورگی برای پوره های سن 1، 2 و 3 به ترتیب 19.5، 26.5 و 56.2 روز تعیین شد. بررسی ها نشان داد که این آفت با توجه به شرایط آب و هوایی معتدل شمال ایران در تمام مدت فصول سال فعال است. سه نقطه اوج در جمعیت پوره ها و حشرات کامل مشاهده شد. حداکثر جمعیت پوره ها در نسل اول در تیر ماه، در نسل دوم در آبان ماه و نسل سوم در بهمن ماه مشاهده شد. جمعیت حشرات کامل دارای سه نقطه اوج به ترتیب در ماه های اردیبهشت (بالاترین)، شهریور و بهمن بود و از اردیبهشت ماه به بعد جمعیت حشرات کامل نوسان جزئی داشت. شپشک استرالیایی در بیشتر مناطق شرق استان مازندران به ویژه شهرستان های بهشهر، نکا، ساری، بابل، بابلسر، محمود آباد و نور مشاهده شد.